STIMU ၏ MSc ( Public Health) ဘွဲ့ရ ကျောင်းသူ ဒေါက်တာခင်၀တ်ရည်လှနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း

STI Myanmar University နှင့်အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ University of Bedfordshire ( UK) တို့ ပူးပေါင်းဖွင့်လှစ်သော ပြည်သူကျန်းမာရေး မဟာဘွဲ့ MွSc ( Public Health ) ဘွ့ဲရ ဒေါက်တာ ခင်၀တ်ရည်လှ၏ ပညာသင်ကြားခြင်းအတွေ့အကြုံနှင့် ဘ၀ဖြတ်သန်းမူ အကြောင်း ကို အကြောင်းကို ယခုကဲ့သို့ မေးမြန်းထားပါသည်။

#မေး- မင်္ဂလာပါဒေါက်တာ ၊ ဒေါက်တာက STI Myanmar University မှာ MSc (Public Health) ဘွဲ့သင်တန်းကိုတက်ရောက်အောင်မြင်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ် ။ ဒေါက်တာနာမည်ကို မိတ်ဆက်ရင်း STIMU ကို တက်ရောက်ဖြစ်တဲ့အကြောင်းလေးပြောပြပေးပါ။

*ဖြေ- ကျွန်မက ဒေါက်တာခင်၀တ်ရည်လှပါ။ ကျွန်မက ကျောင်းပြီးတာလည်း နည်းနည်းကြာသွားပြီ ။ ကျွန်မ ကျောင်းပြီးတဲ့အချိန်ကတည်းက Public Health ကို အရမ်းစိတ်၀င်စားမိတယ်။ ဒီတော့ Public Health နဲ့ပတ်သက်ပြီးထပ်ပြီးလေ့လာမယ် ၊ သင်ယူမယ်လို့လည်း ရည်ရွယ်ထားတယ်ပေါ့ ။ အဲ့ဒီမှာပဲ ကံကောင်းချင်တော့ STI မှာ Master ဘွဲ့သင်တန်းကိုဖွင့်ချိန်နဲ့တိုက်ဆိုင်သွားတယ်။ ဘွဲ့ကလည်း UK နိုင်ငံက ချီးမြှင့်တာမို့ STI မှာပဲ ရွေးချယ်တက်ရောက်ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ၂၀၁၈ခုနှစ် နို၀င်ဘာမှာ မဟာဘဲြ႕ကို ရခဲ့ပါတယ်။ UK နိုင်ငံက Chancellor ကိုယ်တိုင်ဒီရောက် ဘွဲ့ချီးမြှင့်ပေးခဲ့ပါတယ်။

#မေး- STIMU မှာ MSc (Public Health) ဘွဲ့ကို တက်ရောက်နေခဲ့တုန်းက အတွေ့ အကြုံတွေကိုပြောပြပေးပါဦး ဒေါက်တာ

*ဖြေ-အတွေ့အကြုံအနေနဲ့ ပြောရရင် စာသင်ပေးတဲ့ ဆရာ/ဆရာမတွေကို အကြောင်းကိုပဲအရင်ဆုံးပြောချင်ပါ တယ်။ Public Health မှာသင်ကြားနေတ့ဲဆရာကြီးဦးသန်းမြင့်တို့၊ တီချယ်ကေသီတို့ တွေကမြန်မာနိုင်ငံ Public Health မှာ ထိပ်တန်းက တတ်ကျွမ်းနားလည်တဲ့ဆရာ၊ဆရာမတွေပါ။ အဲ့ဒီဆရာ၊ဆရာမတွေဆီမှာ ပညာဆည်းပူးခွင့်ရလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ public Health အခြေအနေတွေရော ၊ System တွေရော သိရတယ်။ UK ရဲ့ ပညာရေးစနစ်ရော မြန်မာနိုင်ငံမှာ Public Health ကို ဘယ်လိုသင်ကြားပေးနေလဲဆိုတာကိုရော လေ့လာခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

#မေး- မြန်မာနိုင်ငံမှာ Public Health ကိုတက်ရောက်မယ်ဆိုရင် ဆရာ၀န်တွေမှပဲတက်သင့်တယ်လို့ တချို့ ထင်မြင်ယူဆကြတယ်။ ဒေါက်တာအနေနဲ့ရော ဘယ်လိုယူဆထားလဲ ၊ ပြောပြပေးပါဦး

*ဖြေ- အဲ့ဒါမှားနေပါတယ်။ Public Health ကမြန်မာနိုင်ငံမှာကျတော့ Prevention လုပ်တာများတယ်။ Public Health ကို အစိုးရ အနေနဲ့လုပ်တာရှိမယ်။ NGO သမားတွေကတော့ အစိုးရကို တဖက်တလမ်းကို ကူညီပေးဖို့ရာရှိ မယ်။ ဒါကြောင့် Public Health က ဆရာ၀န်မှမဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံးနဲ့ သက်ဆိုင်ပါတယ်၊ အဲ့ဒီဘာသာရပ်ကိုလည်း ဆရာ၀န်မှယူရတာမဟုတ်ပါဘူး။ တခြားပညာရှင်တွေ ၊ ကျန်းမာရေးမှူးတွေ ပါတက်ရောက်နိုင်ရင် သိပ်ကောင်းပါတယ်။ တခြားနို်င်ငံတွေမှာဆို ကျန်းမာရေးနဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့သူတွေ အင်ဂျင်နီယာတွေတောင်တက်နေတာတွေရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါကြောင့် UK ကပေးတဲ့ ဘွဲ့လည်းဖြစ်တယ်။ STI မှာဆိုရင် ဒီနိုင်ငံမှာတင်ယူလို့ရတဲ့ဘွဲ့လည်းဖြစ်တဲ့အတွက် ကျွန်မကတော့ ဆရာ၀န်တွေထက်တောင် တခြား ဆေး၀ါးကျွမ်းကျင်လိုမျိုး ၊ သူနာပြုလိုမျိုး ၊ ကျန်းမာရေးမှူးတွေလို သူတွေ တက်ရောက်ရင် ပိုကောင်းမယ်။ ပြန်အသုံးချနိုင်ရင် နိုင်ငံအတွက်လည်း အကျိုးရှိမယ်။ STI ကိုလည်း တဖက်တလမ်းက အကျိုးပြုမယ့် ကျောင်းသား/သူတွေ ပိုများလာမယ်။

#မေး- ဒေါက်တာရဲ့ dissertation paper လည်းဖြစ်တဲ့ ပိုစတာက လာအိုနိုင်ငံ Conference တင်ပြမယ်ဆိုတာသိရပါတယ်။ အဲ့ဒီပိုစတာ Presentationလုပ်ဖို့ idea ဘယ်လိုရခဲ့တာလဲ ။ ဒေါက်တာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံလေး ပြောပြပေးပါ။

*ဖြေ- အဲ့ဒါက Greater Mekong(5) နိုင်ငံအတွက်လာအိုနိုင်ငံမှာ ကျင်းပတ့ဲ Public Health Conference ပေါ့ ။ ရန်ကုန်မှာရှိတဲ့ University student တွေက အွန်လိုင်းပေါ်မှာ Health Information တွေ ဘယ်လောက်ရှာ သလဲဆိုတာ ကို data နဲ့ ကောက်ပြီး လုပ်ထားတာပါ။ ရွာသာကြီးစီးပွားရေး တက္ကသိုလ်ပါတယ် ၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီမှာ ကျောင်းသား/သူ (၃၈၀) ကို စစ်တမ်းကောက်တော့ ၉၀ရာခိုင်နှုန်းကျော်က အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး သတင်းအချက်အလက်တွေရှာ ကြည့်ကြတယ်ပေါ့ ။ မထင်မှတ်ပဲသိရတာကတော့ အလှအပဆိုင်ရာ ၊ ၀ိတ်ချတာတွေ ၊ လူတွေ အရမ်းကြည့်တယ်။ တခါတလေတော့ ဆေးရုံနဲ့ဆေးခန်းနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တဲ့ ရောဂာအကြောင်းတွေ ကြည့်တာရှိတယ်။ လူငယ်တွေက government website တွေကိုတော့ အရမ်း reliable ဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြည့်လားဆိုတော့သေချာမကြည့်ဘူး ။ facebook နဲ့ Instagram တို့လောက်ပဲသုံးကြတယ်။ ပြီးတော့ သတင်းအချက်တွေနဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ သေချာလေ့လာတာမျိုးမရှိဘူး။ သတင်းရဲ့အဓိက sources နဲ့ provider ကိုသုံးတဲ့ ကလေးတွေကမကြည့်ကြပဲ ရှယ်တာတို့ လေ့လာတာတို့က အမြဲလုပ်လေ့ရှိတယ်။ လုပ်ရမှာ ၀န်မလေးဘူး။ အဲ့ဒါကိုတွေ့ရတယ်။ အဲ့ဒီသတင်းမှန်မမှန် ကျန်းမာရေး website တွေနဲ့မတိုက်ကြည့်ကြဘူး။ ပြန်သုံးလားဆိုတော့ တော်တော်များများသုံးကြတယ်။

#မေး- တိုက်ရိုက်သုံးကြတာမျိုးလားဒေါက်တာ။

*ဖြေ - ဟုတ်တယ်။ သုံးကြတယ်။ သူတို့ဖာသာသူတို့ အဆင်ပြေတယ်။ ကျန်းမာရေးန့ဲ ပတ်သက်ပြီး mange လုပ်နိုင်တယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒါက အရမ်းကြီးမကောင်းဘူး။ ကောင်းကျိုးတွေရှိသလို ဆိုးကျိုးတွေ လည်းရှိကြတယ်။နောက်တစ်ချက်ထပ်ဖြည့်ပြောရရင်တော့ အဲ့ဒီကရတဲ့ information ကနေတဆင့် ဆရာ၀န်တွေ သွားရှာနိုင်တယ်။ ဆေးခန်းတွေသွားရှာနိုင်တယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ research ကို ဒီထက်မကလုပ်နိုင်ရင်တော့ ကောင်းတယ်လို့ပြောရမှာပေါ့ ။ ပြီးတော့ ခုနက မေးတဲ့မေးခွန်းမှာ ကျွန်မရဲ့ dissertation paper နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရည်ရွယ်ချက် ဆိုတာပါတော့ အဓိကကတော့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးမူကို ဒီထက်မကပိုပြီးတော့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ဖို့ ကျွန်မရည်ရွယ်ပါတယ်။ ဒီပိုစတာတင်ပြပြီးရင် နောက်ထပ် article အဖြစ် ဒီအကြောင်းအရာကိုရေးပြီး public လုပ်ဖို့လည်း စိတ်ကူးထားပါတယ်။ အွန်လိုင်းက ရတဲ့ အချက်အလက်တွေ ကို ဘာမှမစစ်ဆေးပဲနဲ့ဒီအတိုင်းအသုံးချနေတယ်ဆိုတာ အရမ်းအန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။

#မေး- ဒေါက်တာအနေနဲ့ အခုလို ပြီးပြည့်စုံတဲ့ ပိုစတာတစ်ခုရဖို့အတွက်research တွေလုပ်ရာမှာ ၊ အခက်အခဲတွေရှိခဲ့ လား။ ရှိရင် ပြောပြပေးပါဒေါက်တာ။

*ဖြေ-အခက်အခဲကတော့ လူ (၃၈၀)ကို လူချင်းတွေ့ပြီးကောက်တာဆိုတော့ နည်းနည်းတော့ အခက်အခဲရှိတာပေါ့ ။ သူတို့ကိုလည်း တိုက်တွန်းရတယ်။ details လိုက်မှတ်ပြီး analysis လုပ်ရတယ်။ အဲ့ဒီလုပ်တုန်းက ကျွန်မရဲ့ Supervisor ကလည်း ဒီ Process တွေမှာ အများကြီးအကူအညီပေးပါတယ်။

#မေး- ဒေါက်တာအနေနဲ့ STIMU မှာ Public Health နဲ့ပတ်သက်ပြီး မဟာဘွဲ့ယူပြီးတဲ့နောက် လက်ရှိဒေါက်တာလုပ်ကိုင်နေတဲ့ အလုပ်တွေမှာ အထောက်အကူပြုတာမျိုးရှိလား။

*ဖြေ- ပြုပါတယ်။ လုပ်သက်ဘယ်လောက်များများ Academic က ရတဲ့ Knowledge နဲ့ skills ကကွာပါတယ်။ အဓိကက ကျွန်မရဲ့အလုပ်က Program Quality ဆိုတော့ Program တွေ Quality ကောင်းမကောင်း ကြည့်ရတာပေါ့ ။ အဲ့ဒီမှာအရင်ကဆို ကိုယ့်ရဲ့ team ကို ကိုယ်က ဦးဆောင်ပြီးလုပ်ရမယ့် အချိန်မျိုးမှာ သေချာမသိတာတွေရှိတယ်။ အခုတော့ တကယ်သိတော့ ၊ ကိုယ်က ပြန်ပြီး feedback ကောင်းကောင်းပေးမယ်၊ Process lead လုပ်နိုင်သွားတော့ Research လုပ်တဲ့ အခါမျိုးမှာ ပိုပြီးကောင်းကောင်း လုပ်နိုင်လာပါတယ်။

#မေး-ဒေါက်တာရဲ့အနာဂတ်ရည်မှန်းချက်နဲ့ short term နဲ့ Long term Plan အနေနဲ့ အစီအစဥ်ဆွဲထားတာရှိရင် သိချင်ပါတယ်။

*ဖြေ-ရည်မှန်းချက် အနေနဲ့တော့ Public Health ဘာသာရပ်ကိုအရမ်းစိတ်၀င်စားမိတော့ ပိုပြီးလေ့လာချင်မိတယ်။ လေ့လာဖို့လည်း ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။ Short-term အနေနဲ့ကတော့ Public Health မှာရလာတဲ့ knowledge တွေကို ကိုယ့်ရဲ့ အလုပ်တွေမှာ ပြန်ပြီးတော့ အသုံးချပါမယ်။ ပြီးတော့ ကျွန်မရဲ့ Poster Presentation ကို ပြန်ပြီး Article ရေးပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လေး မျှေ၀ပေးချင်တယ်။ ပုံနှိပ်ပြီးတော့ပဲဖြစ်ဖြစ်ပေါ့ ။ အဓိကကတော့ long term အနေနဲ့ မျှော်လင့်တာက Specific subject တခုခု ကို further Study အနေနဲ့ တက်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ Public Health က အရမ်းကျယ်ပြန့်လွန်းတော့ ကိုယ်က general သိသွားတော့ နောက်ထပ်ပိုပြီး အသေးစိတ်လေ့လာချင်တာမျိုးပါ။ ဒီနေရာကနေပဲ ကျွန်မထပ်ၿ႔ပီးတိုက်တွန်းချင်တာလေးရှိပါတယ်။ Public Health မေဂျာက ဆရာ၀န်တွေမှမဟုတ်ပါဘူး။ လူတိုင်း န့ဲဆိုင်ပါတယ်။ လူတိုင်း ပါ၀င်နိုင်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့အ လုပ်ကိုလုပ်ကိုင်သူတွေ ၊ လူသားအချင်းချင်းစာနာထောက်ထားတတ်တဲ့သူတွေ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့သူတွေ အားလုံး pubic Health ကို သေချာလေ့လာနိုင်ရင်ကောင်းပါတယ်လို့ ဖြည့်စွပ်ပြောပါရစေ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။